KEIZER van het prachtig rijk van INSULINDE, dat zich daar slingert om den evenaar, als een gordel van smaragd! Want aan U draag ik mijn boek op, koning bet casino NL Willem den derde, Koning, Groothertog, Prins,… Het sloeg in Nederland in als een bom en behoort meer dan honderdvijftig jaar later nog steeds tot de meest vermaarde boeken in de Nederlandse literatuur. In 1860 bracht de schrijver Multatuli zijn Max Havelaar uit, een boek dat de Nederlandse wantoestanden in de Oost-Indische kolonie belicht.
Johan Rudolph Thorbecke, met wie Willem het als koning flink aan de stok zou krijgen, was nogal ontstemd niet te zijn verkozen om onderricht aan de erfprins te geven. Petrus Hofman Peerlkamp gaf hem geschiedenisles, Hendrik Cock verzorgde het onderwijs in natuur-, staats- en volkenrecht en Hendrik Willem Tydeman was verantwoordelijk voor het vak staatshuishoudkunde. In hetzelfde jaar werd hij aan de Leidse Hoogeschool ingeschreven als student. Beide prinsen werden in het kampement te Rijen opgeleid tot compagnie- en bataljonscommandant, hoewel het onwaarschijnlijk is dat aan hen dezelfde eisen werden gesteld als aan gewone officieren.
Maatschappelijke functies als kroonprins
Op 28 november dat jaar werd zijn vader ingehuldigd als koning Willem II. Willems vader nam de titels over en hijzelf werd prins van Oranje en daarmee de eerste in lijn van troonopvolging in de Nederlanden. Op 7 oktober 1840 trad zijn grootvader Willem I af als koning der Nederlanden, groothertog van Luxemburg en hertog van Limburg. In 1837 rondde hij zijn studie af met een aantal mondelinge examens in aanwezigheid van zijn vader, maar zonder een diploma te behalen (dat was voor leden van het koninklijk huis destijds niet gebruikelijk).
- Zijn band met zijn overgebleven broer Hendrik was beduidend minder goed.
- Een huwelijk met een Nederlandse gravin bleef voor hem evenwel uitgesloten.
- De Kroon is opgedragen aan de nakomelingen van koning Willem I, prins van Oranje-Nassau.
- ‘En nadat deze de akademie verlaten had, gevraagd te worden om een bijles te geven aan den tweeden prins Alexander, ware mij onaangenaam ja krenkend.’
Afstamming van Willem van Oranje
De volgende dag keerde het koningspaar met hun jongste dochter met een lijnvlucht weer terug in Nederland. Nadat er in de media ophef ontstond over deze koninklijke vakantie besloot het paar de vakantie af te breken. Andere evenementen vonden in andere, beperktere vorm plaats, zoals de Nationale Dodenherdenking en Prinsjesdag.
Haar vader, Jorge Zorreguieta, bleek ten tijde van de militaire dictatuur (1976–1983) onder generaal Jorge Videla staatssecretaris te zijn geweest van Landbouw en Veeteelt. Een Nationaal Comité Inhuldiging, onder voorzitterschap van Hans Wijers coördineerde de feestelijkheden rond de inhuldiging. Tijdens een interview op de dag van de bekendmaking van zijn verloving met opnieuw de Nederlandse pers, erkende Willem-Alexander dat zijn verwijzing “stom” was geweest. Staatsrechtelijk gezien was de terechtwijzing een bijzonderheid in de Nederlandse parlementaire geschiedenis, aangezien de leden van het Koninklijk Huis onschendbaar zijn. Volgens Kok had de prins beter niet naar de brief kunnen verwijzen. Minister-president Wim Kok bekritiseerde op de dag van de uitspraak in New York Willem-Alexander voor de tv-camera’s van de NOS.
De echtgenote van een staatshoofd is prinses-gemalin, maar kan (wettelijk besluit) aangesproken worden met de aanspreektitel koningin (zonder grondwettelijke taak). Dit met gevolg dat zijn oudste kind, Elisabeth de eerste kroonprinses werd en, bij leven en welzijn vervolgens de eerste koningin der Belgen zal worden. De festiviteiten ter gelegenheid van het huwelijk werden in Nederland al snel afgebroken wegens het overlijden van ‘s konings broer prins Hendrik op 13 januari. Willem ging eerst voor de oudste, prinses Pauline, maar het klikte meer met de jongste van de twee, Emma, die op dat moment nog net geen 20 jaar was, waarna al snel tot een huwelijk besloten werd. Willem trad op 18 juni (Waterloodag) 1839 in het huwelijk met zijn volle nicht prinses Sophie van Württemberg, de dochter van koning Willem I van Württemberg en Catharina Paulowna. Willem was de oudste zoon uit het huwelijk van koning Willem II der Nederlanden en koningin Anna Paulowna.
Andere geplande bezoeken werden juist vanwege de coronacrisis uitgesteld of geannuleerd, zoals Koningsdag. Op 20 maart sprak de Koning op de televisie het Nederlandse volk toe. De bedoeling daarvan was dat het kroonprinselijk paar in het licht van de kritiek naar buiten toe de indruk wilde geven dat het meer afstand genomen had tot het project.
Omdat de koning niet bereid was terug te komen op zijn weigering om het regeringsstandpunt uit te dragen, trad de ministerraad af. Toen Willem III in Amsterdam een anti-rooms-katholieke petitie kreeg aangeboden hield hij een gloedvolle rede, die de hoogopgelopen gemoederen overigens ook onmiddellijk deed bedaren. In april dat jaar vond alsnog een feestelijke inhuldiging van het bruidspaar plaats. Tweede keus was een dochter van de verdreven koning George V van Hannover, maar die weigerde. Een huwelijk met een Nederlandse gravin bleef voor hem evenwel uitgesloten. Van zijn enige overgebleven broer Alexander viel namelijk evenmin een huwelijk te verwachten.
